خورشید رخشان می رسد مست و خرامان می رسد

با گوی و چوگان می رسد سلطان میدانی است این

هر جا یکی گویی بود در حکم چوگان می دود

چون گوی شو بی‌دست و پا هنگام وحدانی است این

گویی شوی بی‌دست و پا چوگان او پایت شود

در پیش سلطان می دوی کاین سیر ربانی است این

آن آب بازآمد به جو بر سنگ زن اکنون سبو

سجده کن و چیزی مگو کاین بزم یزدانی است این

در پژوهشی که توسط گروه تحقیقات هواشناسی کاربردی اداره کل هواشناسی استان خراسان رضوی در مجله بین المللی Environmental Systems Research به چاپ رسید، مبحث رخدادهای اخیر گردوغبار در منطقه سرخس-بادخیز در جنوب ترکمنستان (در مجاورت مرز ایران و افغانستان) مورد ارزیابی قرار گرفته است.برای این منظور، داده‌های مختلف اقلیمی در مقیاس محلی و بین‌المللی (مثل مراجع IRIMO، Eumetsat و NASA) استفاده شد. این مقاله برای اولین بار، خاستگاه تازه گردوغبار را در دشت سرخس-بادخیز در جنوب ترکمنستان معرفی کرده است. این منطقادامه مطلب

ارزیابی نمودار کارایی بارش در سال زراعی 1404-1403 استان خراسان رضوی تا روز 15 شهریور 1404 نشان می دهد که مقدار بارش نسبت به دوره آماری سی سال گذشته حدود 65 میلیمتر و نسبت به سال زراعی قبلی حدود 55 میلیمتر نزول داشته است که نشان دهنده وضعیت دشواری است که در این سال بر کشاورزی استان گذشته است. این نمودار حاصل مرور تجمعی بارش سال زراعی از 1 مهر 1403 تا 31 شهریور 1404 و بر مبنای آمار 20 ایستگاه اصلی استان خراسان رضوی می باشد. این قابلیت هم وجود دارد که در طی 15 روز آینده با بارشهای پراکنده در شمالادامه مطلب

گوشه ای از طبیعت زیبای استان گلستان - شهریور 1404

دهید از من خبر آن شاه خوبان را به پنهانی

که عالم زنده شد بار دگر از ابر نیسانی

گلستان سبز و طوطی سبز و خنیا سبز در سبز است

نکیسا را کجا زیبد در این محفل خوش الحانی

هزاران گل شکفتند از نسیم صبح در یک دم

چو دلهای مریدان از نگاه قطب ربانی

چراغ آفرینش، مهر برج دانش و بینش

کلید گنج حکمت، مخزن اسرار سبحانی

(شعر از مولانا خالد نقشبندی، قرن 12 هجری)

درختان کاج Pinus که مهمترین گونه آن در ایران به کاج تهران موسوم است از گونه های بسیار مقاوم Pinaceae و بومی ایران به خصوص منطقه خراسان، افغانستان و روسیه است که بسیار به کم آبی مقاومت دارند و چوب آنها نیز بسیار محکم و مقاوم در برابر آفات است. اما در سال های اخیر مشاهده شده در برابر تنش دمایی دچار سازگاری کمتری شده اند. اگرچه این درختان به دلیل گردافشانی قوی و اسیدیته خاک پیرامونی، برای رشد سایر درختان نقش مهاجم‌ دارند با این حال میوه مخروطی درخت کاج از جنبه تقدس بالایی در فرهنگ های باستانی بینادامه مطلب

در هفته گذشته (8 نوامبر 2025) نشریه گاردین خبر از رخداد خشکسالی در انگلیس داد و اینکه منابع آب در نقاط مختلف این کشور نسبت به میانگین بلندمدت نزول پیدا کرده است.https://www.theguardian.com/environment/2025/nov/08/england-faces-extreme-drought-next-year در نگاه اول برای جزیره ای در غرب اروپا که دورتادور آن آب است رخداد خشکسالی دور از انتظار است اما حقیقت این است که تحولات اقلیمی تقریباً سراسر کره زمین را تحت تأثیر قرار می دهد. بنابراین لازم است مقداری از شدت تئوری های غیرعلمی مثل ابردزدی و دستکاادامه مطلب

پس از هفته ها، بالاخره جریان جت استریم اتمسفری بر روی ایران منحرف شد. درجه انحراف این جریان، بی‌هنجاری اقلیمی همراه با بارش های شدید و سنگین را نوید می دهد اما آیا عامل تحریک این انحراف اقلیمی، می تواند ناشی از دگرگونی‌ها تراز انرژی و میدان الکتریکی پلیت ها بعد از فوران آتشفشان هایلی گوبی اتیوپی (با علامت ضربدر در نقشه) و جنبش های زمین ساختی آن بعد از دو هفته باشد؟ آیا بیشتر شدن فوج زلزله ها در محل برخورد صفحات ایران و عربی در هفته های آتی محتمل است؟رابطه پیش نشانگرهای اقلیمی برای زلزله های ایراادامه مطلب

همانطور که در پست قبلی اشاره شد، فعال شدن آتشفشان هایلی گوبی و تحریک جنبش های تکتونیکی منطقه، باعث انحراف جت استریم اتمسفری بر روی خاورمیانه شد و درست یک هفته پس از بارش های غیرعادی و سنگین بر روی فلات ایران، فوج زلزله های بالای 3 و 4 ریشتری در محل برخورد صفحات ایران و عربی (محدوده هلالی شکل در تصویر زیر) آغاز گردید. در تصویر زیر، شکل سمت راست توده های بارشی سنگین هفته آخر آذر ماه را نشان می دهد و شکل سمت چپ فوج زلزله های هفته اول دی ماه را نشان می دهد. منطبق بر یکدیگر.نکته: با توجه به تحقیقات قادامه مطلب

گر چو ترازو شده‌ای راست‌کارراستی دل به ترازو گمارهر جو و هر حبه که بازوی توکم کند از کیل و ترازو‌ی تو هست یکایک همه بر جای خویشروز پسین جمله بیارند پیشبا تو نمایند نهانی‌ت راکم‌دهی و بیش‌ستانی‌ت راخود مکن این تیغ ترازو روانگرنه فزون می‌ده و کم می‌سِتانگُل ز کژی خار در آغوش یافتنیشکر از راستی آن نوش یافتراستی آنجا که عَلَم بر زندیاری حق دست به هم بر زنداز کجی افتی به کم و کاستیاز همه غم رستی اگر راستیاز مخزن الاسرار حکیم نظامی گنجویادامه مطلب

شــــــــــاخ زِ نورِ فلـــک انگیـخته / در قدمِ ســــــــایه دِرَم ریــــــخته سایه و نور از عَلَمِ شــــــــاخسار / رقــصکـنان بر طرفِ جویــــــــــبارچشمه درفشندهتر از چَشمِ حور / تا بَرَد از چشـــــــمۀ خورشید نور گَه به ســــــــــلامِ چمن آمد بهار / گَه به سپاس آمده گل پیشِ خارسبزتر از برگِ تُرَنج آســــــــــمان / آمده نارَنج به دســــــت آن زمانشعر: بخش 16 مخزن الاسرار حکیم نظامی گنجوی (قرن شـــشم)تصویر: دشت خرقه و تنگه هایقر (فیروزآباد فارس، نــــــــوروز 1403) ♣ نوشته شده توسط محمدرضا منصوری دانشور در جمعه ۱۴۰۳/۰۱/۱۰ | ادامه مطلب

محمدرضا منصوری دانشور پژوهشگر علوم زمین، آب و هوا و محیط زیست. با احترام به کسانی که با عشق و صلح زمین و آسمان را می کاوند. My Profile in ORCID My Profile in ResearchGate My Profile in LinkedIn My Book#1 in Gisoom My Book#2 in Gisoom ادامه مطلب

باورم نمی شد وقتی که به خود آمدم و دیدم که یازده سال است دست پناه مادرم بر سرم نیست. به حق همه مادران، چشمه جوشان زندگی اند و یاد عزیزشان، همواره امیدبخش و روح بخش حال و آینده مان هستند، هرچند که این سرای فانی را وداع گفته باشند. متن زیر را به مناسبت سومین سالگرد مادرم با تمام قلبم نوشته بودم. بازخوانی دوباره آن را تقدیم همه کسانی می کنم که احترام مقام مادر را تا عرش الهی پاس می دارند. یا حق.سال هایی که وجود پرمهر مادر عزیزم اقدس نسل سراجی، گرمابخش زندگی مان بود، دورهم نشینی در شب های زمستانی، خواندن کتاب های شعر، صرف چای و نبات و بیان ماجراها و اندرزهای زندگی، لحظات زیبایی را در خاطرم ثبت کرده است. تصمیم گرفتم شرح مختصری از داستان زندگی مادرم را در سومین سالگرد عروجش به محضر الهی، در اینجا درج کنم. داستانی که گاه چهره او را اندوهگین می ساخت و در عین حال با یاد لطف و حکمت خداوندی، تبسمی از سر شکر بر آن می نشست. آنچنانکه نقل می کرد در یکی از روزهای سرد و برفی بهمن 1330 در شهر اردبیل چشم به جهان گشود. به محض تولد، مادرش را از دست می دهد و از همان آغاز زندگی، از مهر مادری محروم می شود. پدرش تاجری صاحب نام در راسته بازار اردبیل بوده و بلافاصله او را که تنها یادگار مادرش بود، به دست نامادری می سپارد. کودکی مادرم همواره از خاطراتی انباشته بود که رنج عمیقی را از تنهایی و نامهربانی های آن دوران حکایت می کرد و در عین حال شادی کودکانه همراه آن را هم با خلوصی خاص بیان می کرد. ازدواج او در جوانی، پنجره ای از امید به آینده را برایش گشود به طوری که تحمل سختی بزرگ کردن چهار فرزند پسر را به جان خرید. با این حال تنگنای مالی پدرم و بداندیشی و تنگ نظری نزدیک ترین اعضای فامیل خود و همسرش، فشار ادامه مطلب

در دهههای اخیر، اقتصاد ایران با چالشهای اقتصادی زیادی مواجه بوده که منجر به نوساناتی در برخی از شاخصهای مالی شده است. در همین رابطه شاخص های مختلفی همچون سرانه تولید ناخالص داخلی، ارزش معاملاتی بازار سهام، نرخ تبدیل ارز، نرخ تورم، مجموع سرمایه درگردش بازار، قیمت بنزین، قیمت طلا، و قیمت زمین مسکونی در ایران در طی دوره 30 ساله گذشته نوسانات معناداری پیدا کرده اند. از طرفی، تغییرات قیمت جهانی طلا و قیمت جهانی نفت نیز به عنوان اثرات بیرونی بر سیستم اقتصادی ایران قابل توجه بوده اند. تحلیل تکانه-واکنش (Impulse Response) برای شناسایی عوامل اصلی مسئول در نوسانات اقتصاد ایران نشان می دهد که برخی از متغیرها مانند تولید ناخالص داخلی، ارزش سهام، نرخ ارز، قیمت جهانی طلا و قیمت جهانی نفت در طول سه دهه دو شاخص اصلی اقتصادی یعنی قیمت طلا و قیمت زمین در ایران را دچار نوسان کرده اند و در این میان شوک تغییرات نرخ ارز با واریانس ترکیبی بالا (بیش از 78 درصد) ،به طور مشهود ابتدا قیمت طلا و بعد از یک تأخیر یک تا دو ساله قیمت زمین را تحریک کرده است. در پیش بینی اثرات می توان شاهد بود که تغییرات نرخ ارز در سه دهه گذشته، متوسط قیمت زمین را در مقایسه با متوسط قیمت طلا، با رشد بیشتر و دامنه تصاعدی بالاتری مواجه کرده است. برای مطالعه اثرات و نوسانات پارامترهای یاد شده به مقاله زیر در مجله Modeling Earth Systems and Environment مراجعه کنید.An overview of causal factors in fluctuations of some economic indices in Iran using impulse response analysis (1990–2022) ♣ نوشته شده توسط محمدرضا منصوری دانشور در دوشنبه ۱۴۰۲/۰۸/۲۲ | ادامه مطلب

طبق داده های بانک جهانی که در سال 2022 منتشر شده است، جایگاه صنعت توریسم در کشورهای مختلف بر مبنای تعداد گردشگران بین المللی وارد شده به آنها تعیین شده است. بر این اساس در بین 25 کشور خاورمیانه، ایران با تعداد 7 میلیون گردشگر وارد شده در سال، کمتر از 5 درصد حجم صنعت گردشگری خاورمیانه را به خود اختصاص داده است. البته طبق این آمار ایران هنوز جایگاه هفتم گردشگری خاورمیانه را به خود اختصاص داده است اما در جایی که اولاً ترکیه به تنهایی با 46 میلیون گردشگر بیش از 27 درصد حجم گردشگران خاورمیانه را به خود اختصاص داده و ثانیاً در جایی که 10 کشور از قبیل یمن، سوریه، افغانستان، عراق، ترکمنستان و لبنان مجموعاً کمتر از 5 میلیون گردشگر ورودی داشته اند، این رتبه می تواند گمراه کننده باشد. لذا شایسته است تا دیر نشده، برای توسعه صنعت ثروت آفرین گردشگری بین المللی در ایران، راهبردهای واقع بینانه و آینده پژوهانه ای مورد توجه قرار بگیرد. برنامه های توسعه بلندپروازانه توسعه گردشگری در عربستان، امارات، ترکیه و قطر بایستی به عنوان یک فرصت برای ایجاد رقابت در جذب گردشگران ورودی خاورمیانه به ایران در نظر گرفته شود. برای مطالعه راهبردهای نوین توسعه صنعت گردشگری ایران توصیه می شود مقاله ارزشمندی که اخیرا توسط Mahdinia and Daneshvar (2022) در مجله SN Business and Economics و با عنوان اصلی زير در پايگاه Springer به چاپ رسيده مطالعه شود.Assessment of iovative strategies to improve the tourism sector in Iran ♣ نوشته شده توسط محمدرضا منصوری دانشور در پنجشنبه ۱۴۰۲/۰۴/۱۵ | ادامه مطلب

پژوهش جدیدی که توسط اینجانب و همکاران در مجله Sustainability به چاپ رسیده است شامل یک ارزیابی ارزشمند و سیستماتیک از روابط بین متغیرهای اقلیمی و زلزلههای بزرگ بالای 6 ریشتری در ایران برای سالهای 2011 تا 2021 بوده است. این متغیرها که پس از یک غربالگری طبقه بندی شده در GIS از بین 340 پارامتر آرشیو شده اقلیمی در قالب NetCDF در پایگاه داده های اقلیمی اروپایی کوپرنیکوس (ERA5) انتخاب شدند شامل پوشش ابر (tcc)، بارش کل (tp)، شار گرمای نهان سطحی (slhf) و رطوبت قابل بارش کل اتمسفر (tcrw) می شدند. بر اساس ترکیبی از توابع همبستگی متقابل CCF برای توسعه روابط تحلیلی مکانی و زمانی، نتایج نشان داد که افزایش ناهنجار پارامترهای یادشده اقلیمی (با پوشش 42 تا 92 درصدی) می تواند اطلاعات ارزشمندی در مورد شارش ناگهانی یونی از سطح زمین و فعالیت قریب الوقوع زمین لرزه ها در طی 8 تا 20 روز بعدی را ارائه دهد. همچنین ضریب همبستگی AUC از 0.68 تا 0.81 برای تمامی شاخص ها به ویژه شاخص tcrw قبل از زلزلههای بزرگ، گزاره تفسیری قابل قبول تا عالی را فراهم میکند. برای تأیید صحت مدل و نتایج به دست آمده، زلزله بزرگ 7.8 ریشتری ترکیه (06/02/2023) هم در این مقاله مورد اشاره قرار گرفت و نشان داد که چگونه شاخص های اقلیمی یاد شده و به طور خاص شاخص tcrw یک ناهنجاری افزایشی ناگهانی را در حدود 20 روز قبل تر در تاریخ 16/01/2023 در منطقه رخداد زلزله در مرز ترکیه و سوریه به وجود آورده است. این مقاله در ژولای 2023 در مجله Sustainability و با عنوان اصلی زير به چاپ رسيده است.Spatial and Temporal Analysis of Climatic Precursors before Major Earthquakes in Iran (2011–2021) ♣ نوشته شده توسط محمدرضا منصوری دانشور در جمعه ۱۴۰۲/۰۴/۲۳ادامه مطلب